Fibonacci Düzeltme Seviyeleri Nedir? Grafikte Nasıl Çizilir

Fibonacci düzeltme seviyeleri, grafik platformlarında en çok kullanılan çizim araçlarından biridir. Bir yükselişin ya da düşüşün ardından fiyatın ne kadar geri çekilebileceğine dair referans bölgeler sunar. Araç basittir: iki nokta seçersiniz, platform aradaki seviyeleri otomatik çizer. Asıl zorluk, hangi iki noktanın seçileceğini ve bu seviyelerin neyi anlatıp neyi anlatmadığını bilmektir. Bu yazıda Fibonacci düzeltmesinin mantığını, doğru çizim adımlarını, ICT yaklaşımındaki karşılığını ve sık yapılan hataları anlatıyoruz.

Fibonacci Dizisi ve Oranlar

Fibonacci dizisi, her sayının kendinden önceki iki sayının toplamı olduğu bir dizidir: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34 ve böyle devam eder. Dizide ilerledikçe bir sayının bir sonrakine oranı 0,618'e, bir önceki sayıya oranı da 1,618'e yaklaşır. Bu orana "altın oran" denir.

Teknik analizde kullanılan seviyeler bu oranlardan türetilir. Grafik platformlarında varsayılan olarak genellikle şu düzeltme seviyeleri görünür:

• 0,236
• 0,382
• 0,5 (Fibonacci oranı değildir ama hareketin yarısı olduğu için gelenek olarak eklenir)
• 0,618
• 0,786

Seviyelerin piyasada neden işe yaradığına dair evrensel bir açıklama yoktur. En yaygın görüş, çok sayıda kişinin aynı seviyelere baktığı için bu bölgelerin emirlerin yoğunlaştığı yerlere dönüştüğüdür.

Fibonacci Düzeltmesi Nasıl Çizilir?

Çizim için belirgin bir hareket, yani bir salınım (swing) gerekir. Yükseliş hareketinde ve düşüş hareketinde yön farklıdır.

Yükseliş Hareketinde

1. Hareketin başladığı belirgin dibi bulun.
2. Hareketin ulaştığı belirgin tepeyi bulun.
3. Fibonacci aracını dipten tepeye doğru çekin.
4. Platform, tepeden aşağı doğru düzeltme seviyelerini çizer. Fiyat geri çekilirse bu seviyeler olası tepki bölgeleri olarak izlenir.

Düşüş Hareketinde

İşlem tersine yapılır: araç belirgin tepeden belirgin dibe doğru çekilir. Bu kez seviyeler dipten yukarı doğru dizilir ve fiyatın yukarı tepkisinde nereye kadar uzanabileceğine dair referans verir.

Örnek: Fiyat 100'den 200'e yükselmiş olsun. Hareketin boyu 100 birimdir. 0,5 seviyesi 150'ye, 0,618 seviyesi 200 − 61,8 = 138,2'ye denk gelir. Bu rakamlar yalnızca hesabın mantığını göstermek için seçilmiş örneklerdir.

Hangi Seviyeler Ne Anlatır?

• 0,236 ve 0,382: Sığ düzeltmeler. Güçlü trendlerde fiyat bazen bu seviyelerden geri dönmeden yoluna devam eder.
• 0,5: Hareketin tam ortası. Hareketin "pahalı" ve "ucuz" yarısını ayıran denge noktası olarak da okunur.
• 0,618 ve 0,786: Derin düzeltmeler. Birçok analizci bu bölgeyi daha dikkatle izler. 0,786'nın da altına inilmesi, hareketin büyük bölümünün geri alındığını gösterir.

Hiçbir seviye fiyatın orada duracağını söylemez. Seviyeler birer referanstır; fiyat bazılarına hiç uğramaz, bazılarını hızla geçer.

ICT Yaklaşımında Fibonacci

ICT kavramlarında Fibonacci aracı iki amaçla öne çıkar. Birincisi, 0,5 seviyesini denge noktası kabul ederek hareketi premium ve discount bölgelerine ayırmaktır. Yükseliş hareketinde 0,5'in altı discount, üstü premium sayılır. Bu ayrımı premium ve discount rehberimizde ayrıntılı anlattık.

İkincisi "OTE" (Optimal Trade Entry) bölgesidir. ICT anlatımlarında bu bölge genellikle 0,62 ile 0,79 arası olarak tanımlanır, yani derin düzeltme alanıdır. Bu bölge çoğunlukla tek başına değil, aynı alanda bir FVG ya da order block gibi başka bir yapının bulunup bulunmadığıyla birlikte değerlendirilir.

Seviyelerin Örtüşmesi

Fibonacci seviyesi tek başına zayıf bir referanstır. Aynı fiyat bölgesinde birden fazla unsurun buluşması o bölgeyi daha dikkat çekici yapar. Örneğin bir 0,618 seviyesinin daha önce birkaç kez tepki görmüş bir yatay seviyeyle çakışması gibi. Yatay seviyelerin nasıl belirlendiğini destek ve direnç yazımızda anlattık.

Uzatma Seviyeleri

Fibonacci aracının bir de uzatma (extension) kullanımı vardır. Düzeltme seviyeleri hareketin içine bakarken, uzatma seviyeleri hareketin dışına bakar. 1,272 ve 1,618 gibi seviyeler, fiyat önceki tepeyi aşarsa hareketin nereye kadar uzanabileceğine dair referans olarak kullanılır. Bunlar da hedef değil, gözlem noktalarıdır.

Farklı Zaman Dilimlerinde Fibonacci

Aynı grafikte farklı zaman dilimlerinden çizilmiş Fibonacci seviyeleri birbirinden çok farklı yerlere düşebilir. Günlük grafikteki büyük bir salınımdan çizilen seviyeler geniş bir resmi anlatırken, 15 dakikalık grafikteki küçük bir salınımdan çizilen seviyeler yalnızca o günün kısa hareketlerini yansıtır. Bu yüzden önce büyük zaman diliminde belirgin bir hareket seçmek, ardından küçük zaman dilimine inip ayrıntıya bakmak daha düzenli bir çalışma sağlar.

Bazı analizciler büyük ve küçük zaman dilimlerinden çizilen seviyelerin aynı bölgede buluşup buluşmadığına da bakar. İki farklı salınımdan gelen seviyelerin çakıştığı alanlar, grafikte daha dikkat çekici referans bölgeleri olarak izlenir. Bu yaklaşım da bir gözlem yöntemidir; fiyatın o bölgede tepki vereceği önceden bilinemez. Grafikte çok fazla çizim biriktiğinde ise eski ve artık geçerliliğini yitirmiş salınımlara ait seviyeleri silmek, ekranı okunur tutmanın en basit yoludur.

Sık Yapılan Hatalar

1. Belirsiz noktalardan çizmek. Araç her küçük dalgalanmaya çekilirse grafikte anlamsız onlarca seviye oluşur. Belirgin dip ve tepeler seçilmelidir.
2. Yönü ters çizmek. Yükselişte dipten tepeye, düşüşte tepeden dibe çekilir. Ters çizim seviyeleri yanlış yere koyar.
3. Fitil mi gövde mi karışıklığı. Bazıları fitillerin uçlarını, bazıları gövde kapanışlarını kullanır. Hangisini seçerseniz tutarlı olun.
4. Seviyeyi kendi başına işlem nedeni saymak. Fiyatın bir seviyeye gelmesi, orada döneceği anlamına gelmez.
5. Zarar planını unutmak. Bir seviyeyi referans alan herkes, fiyat o seviyeyi geçerse ne yapacağını önceden bilmelidir. Bu planı kurarken risk/ödül oranı hesabı işe yarar.

Nasıl Çalışmalı?

Geçmiş bir grafik açın ve belirgin yükseliş hareketlerini bulun. Her birine Fibonacci aracını çekin ve fiyatın sonrasında hangi seviyeye kadar geri çekildiğini not edin. Bir süre sonra güçlü ve zayıf trendlerde düzeltmelerin derinliğinin nasıl farklılaştığını kendi notlarınızdan görürsünüz.

Sık Sorulan Sorular

Fibonacci düzeltmesinde en önemli seviye hangisi?

Tek bir en önemli seviye yoktur. 0,5 ve 0,618 en çok izlenen seviyelerdir, ama fiyatın hangi seviyede tepki vereceği önceden bilinemez.

Fibonacci hangi zaman diliminde kullanılır?

Her zaman diliminde kullanılabilir. Büyük zaman dilimlerindeki belirgin salınımlardan çizilen seviyeler genellikle daha geniş bir resmi yansıtır.

OTE bölgesi nedir?

ICT anlatımlarında kullanılan, genellikle 0,62 ile 0,79 arası tanımlanan derin düzeltme bölgesidir. Bir referans alanıdır; fiyatın orada döneceği garanti değildir.

Fitilden mi gövdeden mi çizmeliyim?

İki yöntem de kullanılır. Yaygın tercih fitil uçlarıdır, ancak asıl önemli olan seçtiğiniz yöntemi tüm grafiklerde aynı şekilde uygulamaktır.

Bu yazı eğitim amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.